Nizam-intizam təhsil prosesinin səmərəli təşkili və şagirdlərin məsuliyyətli şəxsiyyət kimi yetişməsi üçün vacib şərtlərdən biridir. Məktəbdə müəyyən edilmiş qaydalar tədrisin ardıcıllığını təmin etməklə yanaşı, uşaqlara ümumi davranış normalarına riayət etməyi, başqalarının hüquqlarına hörmət göstərməyi və öz hərəkətlərinə görə məsuliyyət daşımağı öyrədir. Bu baxımdan məktəb intizamı yalnız inzibati tələb deyil, həm də tərbiyəvi əhəmiyyətə malik prosesdir.
Məktəbli forması, dərsə vaxtında gəlmək, tədris prosesində fəal iştirak etmək və məktəbin daxili qaydalarına əməl etmək vahid təhsil mədəniyyətinin ayrı-ayrı elementləridir. Bu qaydaların şagirdlərə aydın şəkildə izah edilməsi onların mahiyyətini daha yaxşı anlamasına kömək edir. Uşaq müəyyən tələbin hansı məqsədə xidmət etdiyini başa düşdükdə, həmin tələbə yalnız məcburiyyət kimi deyil, ümumi həyat qaydası kimi yanaşmağa başlayır.
İntizamın təmin edilməsində cəza mexanizmləri ilə yanaşı, maarifləndirmə, dialoq və müsbət davranışın təşviqi də mühüm rol oynayır. Şagirdlərin səhvlərinə qarşı münasibət onların yaş xüsusiyyətlərinə və vəziyyətin mahiyyətinə uyğun olmalıdır. Alçaldıcı ifadələr, kollektiv qarşısında təhqir və həddindən artıq sərt yanaşma intizamı möhkəmləndirmək əvəzinə, məktəblə şagird arasında etimadı zəiflədə bilər. Buna görə də qaydalar ədalətli və ardıcıl şəkildə tətbiq olunmalıdır.
Məsuliyyətli vətəndaşın formalaşması məktəb illərindən başlayır. Qaydalara hörmət, qanunlara riayət, ictimai maraqları nəzərə almaq və fərqli düşüncələrə dözümlü yanaşmaq gündəlik təhsil mühitində aşılanmalıdır. Məktəb rəhbərliyi, müəllimlər və valideynlər bu istiqamətdə birgə fəaliyyət göstərdikdə nizam-intizam formal tələb olmaqdan çıxaraq şagirdin həyat mövqeyinin və davranış mədəniyyətinin mühüm hissəsinə çevrilir.
Nəzrin Həsənli,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
