Dövlət suverenliyi müstəqil ölkənin öz siyasi qərarlarını qəbul etmək, ərazisində dövlət hakimiyyətini həyata keçirmək və beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil subyekt kimi çıxış etmək imkanını ifadə edir. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra suverenliyin real və davamlı məzmun qazanması üçün ciddi siyasi, hərbi və iqtisadi problemləri həll etməli idi. 1993-cü il bu proses baxımından mühüm mərhələlərdən biri oldu.
Rəsmi tarix materiallarında 1993-cü ilin əsas prioritetləri sırasında dövlət müstəqilliyinin qorunması, təhlükəsizlik və ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası və beynəlxalq əlaqələrin qurulması göstərilir. Bu istiqamətlərin hər biri suverenliyin müxtəlif tərəflərini təşkil edir. Buna görə 3 oktyabr hadisəsinin əhəmiyyətini yalnız siyasi hakimiyyət müstəvisində deyil, dövlət suverenliyinin institusional əsasları kontekstində də araşdırmaq mümkündür.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsindən sonra dövlət hakimiyyətinin bütün ölkə üzrə vahid şəkildə həyata keçirilməsi, təhlükəsizlik sisteminin möhkəmləndirilməsi və nizami ordu quruculuğu dövlət suverenliyinin praktiki təminatları kimi gündəmə gəldi. Suverenlik yalnız hüquqi bəyanat deyil, həmin hüququ həyata keçirməyə imkan verən dövlət institutlarının mövcudluğunu da tələb edir.
İqtisadi suverenlik də bu prosesin mühüm hissəsidir. Dövlətin öz iqtisadi siyasətini müəyyənləşdirməsi, investisiya mühitini formalaşdırması və təbii ehtiyatlarından istifadə strategiyasını müəyyən etməsi siyasi müstəqilliyin iqtisadi əsaslarını möhkəmləndirir. 1994-cü il “Əsrin müqaviləsi” bu baxımdan Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığını genişləndirən mühüm hadisələrdən biri oldu. Rəsmi məlumata görə müqavilə 20 sentyabr 1994-cü ildə imzalanıb və 12 dekabr 1994-cü ildə parlament tərəfindən ratifikasiya edilib.
Beləliklə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycanın suverenliyinin müxtəlif istiqamətlər üzrə möhkəmləndirilməsinin siyasi başlanğıclarından biri kimi qiymətləndirilə bilər. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə dövlətin siyasi, təhlükəsizlik, iqtisadi və hüquqi imkanlarının gücləndirilməsi vahid dövlətçilik strategiyasına çevrildi. Bu proses müstəqilliyin formal hüquqi statusdan real institusional dövlətçiliyə keçidini öyrənmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Vüqar Quliyev,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Heydər Əliyev prospekti, 113” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
