Maliyyə sahəsində çalışan biri kimi tez-tez düşünürəm ki, bəzi dəyərlər var ki, onları heç bir balans hesabatında göstərmək mümkün deyil. Etimad, strateji tərəfdaşlıq, siyasi sabitlik və gələcəyə inam məhz belə dəyərlərdəndir. Şuşa Bəyannaməsinə də məhz bu prizmadan baxdıqda onun əsl mahiyyəti daha aydın görünür.
Adətən iqtisadi inkişaf haqqında danışarkən investisiyaları, büdcə gəlirlərini, ÜDM göstəricilərini və ya maliyyə hesabatlarını ön plana çəkirik. Lakin bütün bu rəqəmlərin arxasında görünməyən bir amil dayanır: təhlükəsizlik və sabitlik. Çünki heç bir investor sabahından əmin olmadığı ölkəyə sərmayə yatırmır. Şuşa Bəyannaməsi məhz bu baxımdan Azərbaycanın iqtisadi gələcəyinə verilmiş mühüm təminatlardan biridir.
Bir iqtisadçı və maliyyəçi kimi hesab edirəm ki, bu sənədin ən böyük əhəmiyyəti bugünkü nəticələrində deyil, gələcəkdə yaradacağı iqtisadi imkanlardadır. Bəzən dövlətlərin inkişafında elə qərarlar olur ki, onların nəticələri dərhal hiss edilmir. Lakin illər keçdikcə həmin qərarların strateji dəyəri daha aydın görünür. Şuşa Bəyannaməsi də belə qərarlardandır.
Mənim fikrimcə, bu sənəd Azərbaycanın regional iqtisadi xəritədə mövqeyini gücləndirən mühüm amillərdən biridir. Çünki müasir dünyada ölkələrin gücü yalnız malik olduqları təbii sərvətlərlə ölçülmür. Əsas məsələ həmin sərvətləri hansı tərəfdaşlarla, hansı marşrutlarla və hansı təhlükəsizlik şəraitində dünya bazarına çıxara bilməkdir. Şuşa Bəyannaməsi məhz bu imkanların genişlənməsinə xidmət edir.
Maliyyəçi olaraq düşünürəm ki, dövlətlərin də insanlar kimi “kredit etibarlılığı” mövcuddur. İnsanlar banklardan etibar qazandığı kimi, dövlətlər də beynəlxalq müstəvidə etibar qazanırlar. Güclü müttəfiqlik münasibətləri, sabit siyasi mühit və uzunmüddətli strateji baxış bu etibarın formalaşmasında mühüm rol oynayır. Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycanın beynəlxalq etimad kapitalını artıran mühüm sənədlərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu sənədin digər mühüm cəhəti isə iqtisadiyyata yalnız gəlir mənbəyi kimi deyil, milli təhlükəsizliyin tərkib hissəsi kimi yanaşmasıdır. Çünki müasir dövrdə iqtisadi güc olmadan siyasi müstəqilliyi qorumaq çətindir. Güclü iqtisadiyyat isə yalnız daxili resurslarla deyil, etibarlı tərəfdaşlıqlar hesabına formalaşır.
Şuşa Bəyannaməsinin Şuşada imzalanması da xüsusi məna daşıyır. Şuşa təkcə tarixi şəhər deyil, Azərbaycanın milli iradəsinin və qələbə əzminin simvoludur. Bu baxımdan həmin sənədin məhz Şuşada imzalanması keçmişdən gələcəyə uzanan siyasi, iqtisadi və mənəvi körpü kimi dəyərləndirilə bilər.
Bir mühasib və maliyyəçi kimi mənim üçün Şuşa Bəyannaməsinin əsas mesajı budur: bəzi sərmayələr pul ilə ölçülmür. Elə sərmayələr var ki, onların gəliri illər sonra ölkənin sabitliyində, iqtisadi gücündə və beynəlxalq nüfuzunda özünü göstərir. Şuşa Bəyannaməsi də Azərbaycanın gələcəyinə yatırılmış məhz belə strateji sərmayələrdən biridir.
Nigar Abbaszadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının mühasibi
