Regional əməkdaşlığın davamlılığı dövlətlər arasında dostluq münasibətləri ilə yanaşı, həmin münasibətləri möhkəmləndirən institusional mexanizmlərdən də asılıdır. Azərbaycanın 2025-ci ilin noyabrında Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi bu baxımdan mühüm hadisədir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündə bu məsələyə toxunması Azərbaycanın regional əməkdaşlıqda daha sistemli iştirakına verilən önəmi göstərir. Bu qərar Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında siyasi dialoqun genişlənməsi üçün imkanlar yaradır.
Məşvərət formatının əhəmiyyəti dövlət başçılarına ortaq problemləri müzakirə etmək, qarşılıqlı maraqları uzlaşdırmaq və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirmək imkanı verməsindədir. Belə platformalar fərqli iqtisadi potensiala malik ölkələrin ümumi məqsədlər ətrafında yaxınlaşmasına şərait yaradır. Azərbaycanın tamhüquqlu iştirakı Xəzər hövzəsində nəqliyyat, energetika, ticarət və rəqəmsal bağlantılarla bağlı məsələlərin daha geniş regional kontekstdə müzakirəsinə imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin regional gündəliyində iqtisadi və infrastruktur layihələrinə diqqət yetirilməsi institusional dialoqun praktiki nəticələrə yönəldilməsinin vacibliyini göstərir. Birgə investisiya fondları, tranzit marşrutlarının inkişafı və yaşıl enerji dəhlizləri ortaq fəaliyyətin konkret istiqamətləridir. Bununla belə, layihələrin uğuru yalnız siyasi razılaşmalardan asılı deyil. Qurumlararası koordinasiya, hüquqi mexanizmlərin aydınlığı, maliyyələşdirmə imkanları və icraya nəzarət də vacibdir.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə institusional yaxınlaşması humanitar münasibətlərin inkişafı üçün də əlverişli şərait yaradır. Təhsil, mədəniyyət, elm və turizm sahələrində birgə təşəbbüslər xalqlar arasında qarşılıqlı tanışlığı artırır. Regional əlaqələrin biznes dairələri, universitetlər və digər ictimai institutlar səviyyəsində də inkişafı tərəfdaşlığın əhatə dairəsini genişləndirə bilər.
Azərbaycanın Məşvərət formatında tamhüquqlu iştirakı regional əməkdaşlığın siyasi coğrafiyasını genişləndirir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı görüşündəki çıxışı bu platformanın iqtisadi, nəqliyyat və enerji sahələrində praktiki əməkdaşlıq üçün əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ dialoq imkanlarını konkret layihələrə və davamlı qərarlara çevirməkdir. Bu istiqamətdə ardıcıl fəaliyyət Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələrin institusional dayanıqlığını gücləndirə bilər.
Regina Kovalyova,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
