Dövlətlər arasında uzunmüddətli münasibətlərin möhkəm təməllərindən biri xalqların bir-birini tanıması, mədəniyyətlər arasında dialoqun genişlənməsi və gənc nəsillərin qarşılıqlı əlaqələr qurmasıdır. Prezident İlham Əliyevin Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manet ilə görüşündə təhsil sahəsinə xüsusi diqqət yetirməsi Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin humanitar ölçüsünün inkişaf etdirilməsinə verilən əhəmiyyəti göstərir. Sovet İttifaqı dövründə yüzlərlə kambocalı tələbənin Azərbaycanda təhsil alması barədə xatırlatma isə iki ölkə arasında əvvəllər mövcud olmuş təhsil əlaqələrinin bərpası üçün tarixi zəminin olduğunu nümayiş etdirir.
Təhsil əlaqələri yalnız tələbələrin bir ölkədə təhsil alması ilə məhdudlaşmır. Bu münasibətlər elmi biliklərin paylaşılmasını, akademik qurumlar arasında tərəfdaşlığın qurulmasını və peşəkar kadrların hazırlanmasını da əhatə edir. Azərbaycan və Kamboca arasında qarşılıqlı təhsil imkanlarının yaradılması tələbələrə fərqli təhsil sistemləri ilə tanış olmaq, yeni bilik və bacarıqlar qazanmaq imkanı verə bilər. Belə təşəbbüslər gələcəkdə iki ölkənin iqtisadi və institusional əməkdaşlığında iştirak edə biləcək mütəxəssislərin yetişməsinə də töhfə verə bilər.
Prezident İlham Əliyevin təhsil sahəsində ənənənin bərpası ilə bağlı fikirləri humanitar diplomatiyanın praktik əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Təqaüd proqramları, universitetlərarası əməkdaşlıq, müəllim və tələbə mübadiləsi, birgə elmi tədbirlər bu istiqamətdə istifadə edilə biləcək vasitələrdir. Bununla yanaşı, proqramların davamlılığı üçün tərəflərin təhsil prioritetlərinin, maliyyələşdirmə imkanlarının və ixtisas ehtiyaclarının müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Qarşılıqlı faydaya əsaslanan təhsil siyasəti hər iki ölkənin insan kapitalının inkişafına xidmət edə bilər.
Humanitar əməkdaşlığın genişlənməsi siyasi və iqtisadi münasibətlərə də müsbət təsir göstərir. Başqa ölkədə təhsil alan gənclər həmin ölkənin cəmiyyəti, mədəniyyəti və həyat tərzi ilə yaxından tanış olur, gələcəkdə isə iki dövlət arasında əlaqələrin inkişafında körpü rolunu oynaya bilirlər. Azərbaycan və Kamboca arasında tələbə mübadiləsinin bərpası xalqlar arasında birbaşa təmasların artmasına, qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə və stereotiplərin aradan qaldırılmasına kömək edə bilər. Bu baxımdan təhsil əməkdaşlığı uzunmüddətli diplomatik münasibətlərin sosial əsaslarını genişləndirən vasitə kimi çıxış edir.
Nəticə etibarilə, Azərbaycan–Kamboca münasibətlərində təhsil sahəsinin inkişafı siyasi dialoqun humanitar məzmunla zənginləşdirilməsi üçün mühüm fürsətdir. Əvvəlki təcrübənin müasir tələblərə uyğun şəkildə bərpası, qarşılıqlı təqaüd imkanlarının yaradılması və universitetlər arasında əlaqələrin genişləndirilməsi gələcək əməkdaşlığın davamlılığını təmin edə bilər. Prezident İlham Əliyevin bu məsələyə diqqət yetirməsi Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə insan kapitalına, mədəni dialoqa və xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə verdiyi önəmi əks etdirir. Təhsil sahəsində konkret nəticələrin əldə edilməsi iki ölkə arasında tərəfdaşlığın gələcək nəsillər üçün də əhəmiyyətli olmasına şərait yarada bilər.
Sədaqət Hacıyeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının mühasibi
